Eerste schriftelijke vermelding
Foto: Romaine · CC0 / Wikimedia Commons
01 — Dit is Arnhem
Een stad tussen rivier en heuvels.
Arnhem voelt anders dan veel Nederlandse steden. Vanuit de uiterwaarden klimt de stad merkbaar omhoog richting de Veluwe. De Rijn vormt de brede zuidrand; parken en landgoederen lopen bijna vanzelf het stedelijk gebied in.
Die combinatie geeft Arnhem een eigen ritme: monumentaal en rauw, groen en stedelijk, oud en uitgesproken modern. Een stad die zich niet in één ansichtkaart laat vangen.
Stadsrechten
Start Arnhemse trolleybus
Manieren om de stad te bekijken
02 — Door de tijd
Eeuwen
in beweging.
Geen complete geschiedenisles, wel de grote lijnen die de stad vormden.
Arneym
De naam van Arnhem verschijnt in de vroege middeleeuwen in een register van de abdij van Prüm.
Een stad
Arnhem krijgt stadsrechten. De versterkte nederzetting groeit uit tot een belangrijk centrum in Gelre.
Handel
Arnhem sluit zich aan bij de Hanze en raakt sterker verbonden met handelsnetwerken in Noordwest-Europa.
Singels & allure
Na het verdwijnen van vestingwerken ontstaat ruimte voor singels, villa's en een stad die zich naar buiten opent.
Breuklijn
Oorlog en verwoesting laten diepe sporen achter. De wederopbouw verandert het gezicht van het centrum blijvend.
Stad in lagen
Middeleeuwse structuren, wederopbouw, nieuwbouw, mode, kunst en landschap liggen dicht naast elkaar.
Kaart van Arnhem, J. Kuijper, 1868 · publiek domein / Wikimedia Commons
1945Een stad die veranderde
Littekens zijn ook stadsgeschiedenis.
De twintigste eeuw liet in Arnhem zichtbare breuklijnen achter. Juist daardoor is de stad een collage: oude straten en monumenten staan naast architectuur van de wederopbouw en latere stadsvernieuwing.
Nationaal Archief / Spaarnestad · CC0 · via Wikimedia Commons
03 — Groen
De stad
ademt.
Park Sonsbeek ligt bijna tegen het centrum aan. Hoogteverschillen, bos, water en open weides maken de overgang tussen stad en landschap hier opvallend klein.
SONSBEEKpark · kunst · landschap
Foto: acediscovery · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons
04 — Plekken
Arnhem in
acht beelden.
01
Eusebiuskerk
De toren boven de binnenstad.
Romaine · CC0
02
Rijnkade
Waar stad en rivier elkaar raken.
Pompidom · CC BY-SA 3.0
03
Sonsbeek
Groen en hoogte vlak bij het centrum.
acediscovery · CC BY 4.004
Rijnkade, 1945
Een stad met zichtbare breuklijnen.
Nationaal Archief / Spaarnestad · CC0
05
Aan de Rijn
De kade bij de John Frostbrug.
Jane023 · CC0
06
Arnhem Centraal
Architectuur als nieuwe stadspoort.
Sjaakpeppel · CC BY-SA 4.0
07
Musis Sacrum
Cultuur aan het Velperplein.
M.M. Minderhoud · CC BY-SA 3.0
08
Korenmarkt
Historische gevels in het uitgaanshart.
Pim van Tend · CC BY-SA 4.0Tussen de regels
“Je ziet Arnhem pas echt wanneer je merkt dat de straat omhoog loopt.”
Hoogteverschillen geven de stad een ritme dat je in Nederland niet vaak tegenkomt: van de Rijn omhoog naar parken, wijken en de Veluwezoom.
De stad op papier
De stad op papier
Een kaart uit 1905 laat zien hoe compact Arnhem nog was voordat de stad in de twintigste eeuw ver buiten haar oude kern groeide.
Anstalt von Wagner & Debes · 1905 · publiek domein
05 — Sport
Geel-zwart.
En veel meer.
Sport zit op veel plekken in Arnhem: van amateurvelden in de wijken tot topsport op Papendal. Maar één club draagt de naam en kleuren van de stad al sinds 1892 nadrukkelijk naar buiten.
VOETBAL · SINDS 1892
VITESSEARNHEM
Geel en zwart horen bij Arnhem. Vitesse speelt zijn thuiswedstrijden in GelreDome en traint op Papendal, waar ook de voetbalacademie is gevestigd. De band tussen club en stad is groot — op de tribune, in de wijken en bij generaties Arnhemmers.
Elf clubs
Naast Vitesse leeft voetbal in heel Arnhem. Onder meer Arnhemia, Arnhemse Boys Schuytgraaf, ASV Zuid Arnhem, Eendracht Arnhem, Eldenia, Elsweide, ESA, MASV, De Paasberg, SML en VDZ spelen verspreid over de stad.
Papendal
Aan de westkant van Arnhem ligt het hart van de Nederlandse topsport, waar TeamNL-atleten en talenten trainen.
Upward, HCM & Ciko ’66
Van hockeyvelden tot de atletiekbaan op Valkenhuizen: ook buiten het voetbal is de verenigingssport breed aanwezig.
Arnhem Rhinos
Een andere kant van de Arnhemse sport, eveneens thuis op Valkenhuizen.
06 — Karakter
Niet één
Arnhem.
RijnSonsbeekmodehoogteEusebiuskunsttrolleyVeluwe
07 — Typisch Arnhem
01
Kijk omhoog
De trolleybus hoort bij het straatbeeld.
Arnhem is de enige Nederlandse stad waar nog een regulier trolleybusnet rijdt. De bovenleidingen zijn daardoor net zo goed onderdeel van het stadsbeeld als straatlantaarns en gevels.
08 — Ontdekken
10 plekken die
je moet zien.
Niet de voor de hand liggende top tien, maar plekken waar je iets van de stad ontdekt dat je vanaf de hoofdstraat gemakkelijk mist.
Historische Kelders
Daal onder de winkelstraten af en ontdek middeleeuwse tongewelven en oude opslagkelders.
De Steile Tuin
Een ommuurde, verrassend steile tuin verscholen in Park Sonsbeek.
De Belvédère
Een historische uitkijktoren in Sonsbeek met een heel ander perspectief op Arnhem.
De IJskelder
Een negentiende-eeuwse koelkast in het landschap van Sonsbeek.
Park Zypendaal
Volg de bronnen, vijvers en de Sint-Jansbeek voorbij Huis Zypendaal.
Park Klarenbeek
Ouder en veel rustiger dan Sonsbeek, met bos, hoogte en open vergezichten.
Sabelspoort
Een overgebleven stadspoort die gemakkelijk wordt voorbijgelopen naast de Markt.
Sacré Coeurpark
Een klein groen park op hoogte in Arnhem-Noord, buiten de gebruikelijke bezoekersroutes.
Immerloo
Water, groen en open ruimte in Arnhem-Zuid: een heel ander stadslandschap.
De Witte Watermolen
Een werkende historische watermolen aan de Sint-Jansbeek, midden in Sonsbeek.
09 — Wist je dat?
Twaalf keer
anders kijken.
Twaalf korte verhalen die samen iets laten zien van het karakter, landschap en verleden van de stad.
Sinds 1233
Graaf Otto II van Gelre verleende Arnhem in 1233 stadsrechten.
Geboren aan een beek
Arnhem groeide rond de Sint-Jansbeek, niet direct aan de Rijn.
Hanzestad
In de vijftiende eeuw maakte Arnhem deel uit van het Hanzenetwerk.
Trolleybusstad
Arnhem is de enige Nederlandse stad met een regulier trolleybusnet.
Hoogteverschil
De stuwwal maakt het verschil tussen Rijn, centrum en Arnhem-Noord goed voelbaar.
Parkstad
Sonsbeek ligt bijna tegen het centrum aan en is één van de groene iconen van Arnhem.
Historische kelders
Onder delen van de binnenstad liggen met elkaar verbonden oude kelders.
Modestad
ArtEZ en generaties ontwerpers geven Arnhem een sterke mode- en designreputatie.
Papendal
Aan de rand van de stad ligt één van de belangrijkste topsportcentra van Nederland.
Rijn én Veluwe
Arnhem ligt precies waar het rivierenlandschap overgaat in de hogere Veluwe.
Burgers’ Zoo
Het Arnhemse dierenpark is bekend om grote nagebouwde ecosystemen zoals Bush en Ocean.
Openluchtmuseum
In Arnhem vertelt het Nederlands Openluchtmuseum het dagelijks leven van vroeger.
DIT IS